น.ส.เขมจุฑา   ขำสวัสดิ์

  สาวิตรี  

 พระราชนิพนธ์บทละครร้อง

 ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

เป็นเรื่องมีในคัมภีร์มหาภารต

อันเป็นมหากาพย์ภาษาสันสกฤต

เรื่องหนึ่งของอินเดีย

 (คู่กับคัมภีร์รามายณ ซึ่งเป็นบ่อเกิด  แห่งราม เกียรติ์)

 เป็นเรื่องแสดงถึงอำนาจแห่งความรัก

และความ ภักดีอันยิ่งใหญ่ที่ภริยามี ต่อสามี

 ได้ทรงพระราชนิพนธ์โดยอาศัย ฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษ

http://pioneer.netserv.chula.ac.th/~boonnart/literat.html 

นางสาวิตรี จากเรื่อง สาวิตรี เป็นพระธิดาของท้าว อัศวบดี

 เมื่อโตเป็นสาว พระบิดาให้เลือกสามีเอง

นางจึงเลือกพระสัตยวานเป็นสวามี

ทั้งที่พระสัตยวานจะมีอายุได้อีกเพียงปีเดียว เท่านั้น

ปีต่อมา พระสัตยวานก็ตายลงดังคำทำนาย

นางสาวิตรีได้พบกับพระยมโดยไม่แสดงความหวั่นกลัวแต่อย่างใด

และเดินตามพระยมที่พาวิญญาณสวามีไป ระหว่างทาง

นางได้ใช้สติปัญญาและความเฉลียวฉลาด

โต้ตอบกับพระยมด้วยถ้อยคำอ่อนน้อมไพเราะ

 จนพระยมใจอ่อนให้พรตามที่นางขอโดยลำดับ

แต่มีข้อห้ามว่า ห้ามขอชีวิตสวามี จนท้ายที่สุดนางได้ขอพรว่า

ขอให้นางมีโอรสที่เรืองฤทธิ์ร้อยองค์

พระยมกำลังให้พรเพลินเลยไม่ทันฉุกคิด ให้พรตามที่นางขอ

นางจึงบอกพระยาว่า พรสุดท้ายนี้ไม่อาจสำเร็จได้หากไม่มีสามีคือพระสัตยวาน

ในที่สุดพระยมจึงต้องคืนสามีให้นางไป

 และยังมีความกล้าหาญอย่างที่สุดอีกด้วย